30 september 2026
Provincie Groningen in de spotlight: drie lessen uit de praktijk
Toen in Haren een afgebrande sportzaal vervangen moest worden, werd dat voor de gemeente Groningen het eerste grote leermoment in circulair bouwen. Een paar kilometer verderop liggen in Veendam betonplaten onder een fietspad die er zo weer uit kunnen. En in Delfzijl staat een hal waar bedrijven samen de stap naar een echte fabriek zetten. Drie voorbeelden uit de provincie Groningen, met één ding gemeen: een overheid zocht iets uit, zodat wie daarna komt dat niet opnieuw hoeft te doen
Eén keer uitzoeken is genoeg
Gymzaal De Meet werd in 2023 opgeleverd. De gemeente Groningen nam circulaire eisen expliciet op in de aanbesteding en stuurde op twee dingen: de CO₂-uitstoot van de gebruikte materialen en hoe goed het gebouw later weer uit elkaar kan. Dat leverde een demontabele houten hoofddraagconstructie op, een volledig recyclebare sportvloer, losmaakbare wand- en dakelementen en hergebruikte stoeptegels uit de eigen gemeente. Het resultaat is een gebouw dat ooit vrijwel zonder sloopafval weer uit elkaar kan.
Bij het volgende project ging het al anders. Het Huis van Ten Post is het nieuwe hart van het dorp, met onder meer een dorpshuis, basisschool, kinderopvang en sportvereniging onder één dak. Hier lagen de circulaire indicatoren vast voordat het project begon, in plaats van dat ze onderweg werden ontdekt. Het gebouw kreeg een houten constructie, een bamboe gevel, wandpanelen van gerecyclede PET-flessen en onderdelen van de vloer uit de oude gymzaal. Het is voor 62 procent losmaakbaar.
Wat in Haren nog een leermoment was, is inmiddels de gewone werkwijze. Alle toekomstige vastgoedprojecten van de gemeente Groningen worden beoordeeld volgens de indicatoren van Het Nieuwe Normaal. Daarmee hangt circulair bouwen niet meer af van de vraag of er toevallig iemand in het projectteam zit die er warm voor loopt. Het is gewoon onderdeel van hoe een project wordt beoordeeld.
Laat zien wat het kost
Kabels en leidingen onder een fietspad betekenen normaal dat het asfalt meerdere keren opengebroken moet worden. De gemeente Veendam koos aan de Zuidwending voor een andere oplossing: een kilometer uitneembare betonplaten. Moet er iets aan de leidingen gebeuren, dan gaan de platen eruit en daarna weer terug. Volgens de leverancier scheelde dat zo’n 8.558 euro aan milieukosten en 175 ton CO₂.
Infrastructuur is een sector waarin zulke keuzes snel optellen. Elke aanbesteding voor wegen, fietspaden of verlichting is een kans om minder nieuwe grondstoffen te gebruiken en kosten te besparen. Daarom bundelde de provincie Groningen het fietspad in Veendam met andere projecten uit de regio in het inspiratieboek Duurzame keuzes in de Groningse infrastructuur. Per project staan de kosten, de aanpak en de resultaten beschreven.
Juist dat maakt het boek bruikbaar. Een gemeente die een vergelijkbare keuze overweegt, hoeft niet te gissen naar wat het vraagt en oplevert. De provincie speelt daarbij vooral een verbindende rol: organisaties zien elkaars aanpak, delen ervaringen en kunnen bestaande oplossingen sneller opschalen.
Draag het risico niet alleen
Plastic en verf maken we nu nog vooral van aardolie en aardgas. Groene chemie vervangt die olie door planten of CO₂ als grondstof te gebruiken, of door afval opnieuw in te zetten. In het Chemport Innovation Center in Delfzijl werken vijf scale-ups aan precies dat.
Voor zulke bedrijven is de stap van proefopstelling naar echte fabriek de duurste en meest riskante fase. In het CIC hoeven ze die niet alleen te zetten. De provincie Groningen maakte een gedeelde industriële hal mogelijk waar bedrijven kunnen testen en opschalen, met kennispartners en netwerken dichtbij. Met de subsidieregeling Demonstraties in Chemport Europe kunnen ook andere mkb-bedrijven tot 50.000 euro krijgen om hun project te demonstreren. Groningen Seaports regelt de infrastructuur en de vergunningen centraal, zodat niet elk bedrijf dat zelf hoeft uit te zoeken.
Tijdens de Ledendag van Circulair Groningen Drenthe verkenden zo’n honderd leden in het CIC hoe het gebied zich verder kan ontwikkelen, van het verwerken van plastic reststromen tot de toepassing van circulaire bouw.
Zelf aan de slag
De lessen uit Groningen zijn niet aan de provincie gebonden. Het Nieuwe Normaal en het inspiratieboek zijn voor iedere gemeente en provincie te gebruiken. En wie een aanbesteding voor de buitenruimte voorbereidt, kan bij bankjes, beschoeiing en paaltjes vragen naar gerecycled kunststof.
Iedere maand zet De Verschilmakers een provincie in de spotlight. De Verschilmakers is een platform door en voor ambtenaren die werken aan de circulaire economie, met kennis, tools en praktijkvoorbeelden uit het hele land. Meer lezen? Kijk op deverschilmakers.nl.